Od 31 lipca 2026 roku w Polsce obowiązuje Dyrektywa (UE) 2024/1799 Parlamentu Europejskiego i Rady, znana jako dyrektywa Right to Repair. Jej cel jest prosty: zamiast wyrzucać zepsute urządzenie, masz prawo je naprawić - i nikt nie może ci tego utrudnić.
Co dokładnie mówi dyrektywa?
Dyrektywa przyznaje konsumentom trzy kluczowe prawa:
1. Prawo do żądania naprawy zamiast wymiany Jeśli Twoje urządzenie objęte dyrektywą zepsuje się w okresie prawnej rękojmi (lub nawet po jej wygaśnięciu), masz prawo poprosić producenta o naprawę zamiast wymiany na nowy egzemplarz. Producent może odmówić tylko wtedy, gdy naprawa byłaby dla niego bardziej kosztowna niż wymiana.
2. Producenci muszą udostępniać części zamienne i instrukcje Producenci są zobowiązani udostępniać części zamienne, narzędzia i instrukcje napraw w rozsądnych cenach - nie tylko autoryzowanym serwisom, ale wszystkim niezależnym serwisantom. Oznacza to, że lokalny serwis w Twoim mieście ma dostęp do tych samych oryginalnych części co serwis producenta.
3. Zakaz blokowania niezależnych napraw Producenci nie mogą już blokować naprawy przez niezależne warsztaty poprzez oprogramowanie, brak dostępu do części czy umowy serwisowe. Twój iPhone, pralka czy laptop mogą być naprawiane przez każdy certyfikowany serwis.
Które urządzenia obejmuje dyrektywa?
Dyrektywa obejmuje produkty z Załącznika II, czyli te, które wcześniej podlegały już regulacjom ekoprojektu (ecodesign). Oto pełna lista:
| Kategoria | Przykłady urządzeń |
|---|---|
| AGD | Pralki, suszarki, zmywarki, lodówki, zamrażarki |
| Elektronika | Telewizory, monitory, ekrany |
| Telefony i tablety | Smartfony, tablety, laptopy |
| E-mobilność | Rowery elektryczne, skutery elektryczne |
| Inne | Odkurzacze, spawarki, źródła światła |
Ważne: Dyrektywa nie obejmuje wszystkich urządzeń elektronicznych - tylko tych wymienionych powyżej. Jeśli Twojego urządzenia nie ma na liście, nadal możesz oddać je do naprawy w dowolnym serwisie, ale prawa wynikające z dyrektywy nie będą miały zastosowania.
Jak skorzystać ze swoich nowych praw?
Krok 1: Złóż wniosek o naprawę
Jeśli urządzenie objęte dyrektywą się psuje, możesz złożyć do producenta lub sprzedawcy pisemny wniosek o naprawę. Producent ma obowiązek odpowiedzieć i podać warunki naprawy.
Krok 2: Zażądaj Europejskiego Formularza Informacyjnego
Przed oddaniem urządzenia do naprawy masz prawo zażądać od serwisu Europejskiego Formularza Informacyjnego o Naprawie. Serwis ma obowiązek go wystawić - bezpłatnie. Formularz zawiera cenę, czas naprawy i dostępność części. Więcej o tym jak go zażądać i jak wyglądają Twoje prawa znajdziesz w artykule: Jak zmusić producenta do naprawy? Europejski Formularz Informacyjny.
Krok 3: Znajdź certyfikowany serwis
Jeśli producent nie może naprawić urządzenia w rozsądnym czasie lub cenie, masz prawo skorzystać z dowolnego niezależnego serwisu. Platforma GdzieToNaprawić.pl agreguje certyfikowane serwisy naprawcze w całej Polsce. Znajdź serwis w swoim mieście.
Co to oznacza w praktyce?
Wyobraź sobie, że Twoja 3-letnia pralka przestaje działać. Przed dyrektywą:
- Serwis producenta mógł odmówić naprawy lub wycenić ją drożej niż nowe urządzenie
- Niezależny serwis mógł nie mieć dostępu do oryginalnych części
- Byłeś zmuszony kupić nową pralkę
Po dyrektywie:
- Możesz zażądać naprawy od producenta w ramach rozszerzonej ochrony
- Niezależny serwis ma dostęp do tych samych oryginalnych części co serwis producenta
- Producent musi udostępnić instrukcje naprawy dla serwisantów
Ile kosztuje naprawa zamiast wymiany?
Naprawa jest zazwyczaj znacznie tańsza niż kupno nowego urządzenia. Według badań Komisji Europejskiej:
- Naprawa typowego smartfona: 200-500 zł (vs. 800-3000 zł za nowy telefon)
- Naprawa pralki: 300-600 zł (vs. 1500-4000 zł za nową)
- Naprawa laptopa: 250-800 zł (vs. 2000-6000 zł za nowy)
Skorzystaj z naszego kalkulatora naprawy, żeby sprawdzić orientacyjny koszt naprawy Twojego urządzenia.
Zmiany dla serwisów naprawczych
Dyrektywa to dobra wiadomość nie tylko dla konsumentów, ale też dla niezależnych warsztatów naprawczych. Polskie serwisy zyskują:
- Równy dostęp do części zamiennych i narzędzi producenta
- Zakaz dyskryminacji - producenci nie mogą faworyzować własnych serwisów
- Większy popyt - klienci, którzy wcześniej kupowali nowe urządzenia, będą teraz szukać serwisantów
Jeśli prowadzisz serwis naprawczy i chcesz dołączyć do platformy GdzieToNaprawić.pl, zarejestruj się tutaj.
Podsumowanie
Dyrektywa (UE) 2024/1799 Right to Repair to konkretna zmiana dla polskich konsumentów:
- Masz prawo żądać naprawy zamiast wymiany urządzenia
- Producenci muszą udostępniać części zamienne niezależnym serwisantom
- Nikt nie może blokować Twojego prawa do naprawy przez oprogramowanie czy umowy
Platforma GdzieToNaprawić.pl powstała właśnie po to, żebyś wiedział, gdzie zanieść zepsute urządzenie i jaki serwis może je naprawić zgodnie z nowymi przepisami.
Masz pytanie? Skontaktuj się z nami.